Nadwrażliwość zębów to powszechny problem stomatologiczny, który może znacząco obniżać jakość życia, utrudniając spożywanie gorących, zimnych, kwaśnych czy słodkich pokarmów oraz napojów. Teza tej publikacji brzmi: nadwrażliwość zębów jest klinicznie istotnym zjawiskiem wynikającym głównie z odsłonięcia zębiny i ekspozycji kanalików zębinowych, a jej skuteczne leczenie wymaga zarówno odpowiedniej profilaktyki, jak i indywidualnie dobranych metod terapeutycznych.
Nadwrażliwość zębów objawia się ostrym, krótkotrwałym bólem w reakcji na określone bodźce, takie jak zimno, ciepło, dotyk szczoteczki czy kwaśne pokarmy. Ból ten jest wynikiem bezpośredniego oddziaływania bodźców na zakończenia nerwowe w miazdze poprzez odsłonięte kanaliki zębinowe, co potwierdzają badania nad dentin hypersensitivity. Najbardziej uznawaną teorią patomechanizmu jest teoria hydrodynamiczna, zgodnie z którą ruch płynu w kanalikach zębinowych w odpowiedzi na bodźce mechaniczne lub termiczne powoduje pobudzenie nerwów i powstawanie bólu.
Odsłonięcie zębiny może mieć różne przyczyny:
Kluczową kwestią diagnostyczną jest odróżnienie nadwrażliwości od innych schorzeń stomatologicznych, takich jak próchnica czy zapalenie miazgi, które mogą dawać podobne objawy bólowe, ale wymagają innych metod leczenia. Nadwrażliwość zwykle objawia się krótkotrwałym, ostrym bólem po określonym bodźcu, podczas gdy bóle wynikające z infekcji lub uszkodzeń są często długotrwałe i narastające.
Skuteczne leczenie nadwrażliwości zębów opiera się na dwóch filarach: profilaktyce i terapii dostosowanej do nasilenia objawów.
Zapobieganie nadwrażliwości zaczyna się od codziennej higieny: delikatna technika szczotkowania, stosowanie miękkich szczoteczek oraz unikanie nadmiernego spożycia kwaśnych pokarmów pomagają chronić szkliwo i zmniejszać ryzyko odsłonięcia zębiny. Regularne wizyty u dentysty pozwalają monitorować stan jamy ustnej i zapobiec postępowi erozji lub cofania dziąseł.
Pacjentom z łagodną do umiarkowanej nadwrażliwością często zaleca się pasty do zębów zawierające substancje desensytyzujące, takie jak azotan potasu, fluorki lub związki strontu. Te składniki mogą pomagać w blokowaniu przepływu bodźców przez kanaliki zębinowe lub zmniejszać pobudliwość nerwów.
W przypadkach bardziej zaawansowanych lub uporczywych dolegliwości stomatolog może zaproponować fluoryzację, lakierowanie zębów w celu zamknięcia odsłoniętych kanalików, wypełnienia kompozytowe izolujące nadwrażliwe obszary, a także impregnację preparatami znoszącymi nadwrażliwość.
Nadwrażliwość zębów nie jest jedynie „drobnostką” — to klinicznie uciążliwa dolegliwość, która w wielu przypadkach może prowadzić do unikania pewnych pokarmów oraz wpływać negatywnie na komfort życia codziennego. Jednak dzięki właściwej diagnostyce, modyfikacji nawyków oraz odpowiednio dobranym metodom leczenia możliwe jest skuteczne złagodzenie objawów i poprawa stanu zdrowia jamy ustnej.
Zrozumienie etiologii i mechanizmów bólu jest kluczem do skutecznej terapii nadwrażliwości zębów oraz poprawy jakości życia pacjentów.
